Managers en leidinggevenden hebben het afgelopen jaar dagelijks te maken gehad met onrust op de werkvloer. Denk aan frictie in teams, meer emotionele belasting of aan vergaderingen die verzanden in operationele zorgen. Brandjes blussen werd te vaak de standaardmodus. Vaak werd het probleem richting HR geschoven. Alsof stress iets is wat je ‘erbij’ organiseert. HR-afdelingen zijn zelf vaak al overbelast en onderbezet, dus veel organisaties zoeken nog waar dit thema thuishoort.

Meer dan werkdruk alleen Het is belangrijk om in te zien dat stress op de werkvloer niet uitsluitend te verklaren is door werkdruk, targets of privéproblemen. De samenleving staat structureel onder spanning omdat onzekerheid, angst en prestatiedruk zich opstapelen. Economische instabiliteit, geopolitieke dreiging, digitalisering, voortdurende bereikbaarheid en sociale vergelijking zijn geen abstracte begrippen meer. Het is de dagelijkse realiteit van medewerkers, managers én bestuurders.

Veel mensen willen meer perspectief. Niet alleen carrièreperspectief, maar bestaanszekerheid, rust en grip. Dat sijpelt onvermijdelijk door in organisaties. Het afgelopen jaar zagen we dit terug in vrijwel alle onderzoeken naar werkstress en mentale gezondheid. En we hoorden het steeds vaker terug in het nieuws: stressklachten nemen toe, burn-out verschuift naar jongere leeftijdsgroepen en uitval wordt langduriger.

Een op de zes werknemers In 2025 viel een op de zes medewerkers uit door stress of burn-outklachten. En dat aantal stijgt. Daarnaast gaat het steeds vaker om jonge, hoogopgeleide professionals. Mensen met ambitie, betrokkenheid en talent, juist de groep waar organisaties op bouwen voor de toekomst. Daarnaast is stressuitval zelden een incident. Als één medewerker uitvalt, volgen nummer twee en drie vaak snel. Niet omdat stress ‘besmettelijk’ is, maar omdat het systeem waarin men werkt structureel onder spanning staat.

De financiële realiteit Een zieke medewerker kost een bedrijf gemiddeld € 400 tot € 600 per dag. Bij langdurig verzuim kunnen de kosten oplopen naar € 80.000 tot € 100.000 per medewerker per jaar. Dat zijn de zichtbare kosten, zoals loondoorbetaling, vervanging, productieverlies. De onzichtbare kosten kunnen bovendien aanzienlijk zijn. Denk onder meer aan verlies van kennis, dalende teammoraal en toegenomen werkdruk voor collega’s. Daar komt bij dat de terugkeer van een medewerker na stressgerelateerde uitval allesbehalve vanzelfsprekend is. Juist daarom is investeren in preventie laagdrempelig vergeleken met de kosten van uitval.

Voorkom onderschatting Een van de grootste misverstanden rondom stress is dat het iets zachts is. Iets voor coaching of mindfulness aan de randen van de organisatie. Maar stress is een biologisch, psychologisch en organisatorisch fenomeen. Het beïnvloedt denken, gedrag, besluitvorming en samenwerking. Langdurige stress vernauwt het perspectief, vergroot reactiviteit en vermindert het vermogen om vooruit te kijken – precies wat organisaties nodig hebben in complexe tijden.

Daarom is het belangrijk om niet alleen op incidenten te reageren, maar vooral naar de onderliggende oorzaken te kijken. Te vaak reageren bedrijven pas wanneer iemand uitvalt, in plaats van wanneer het systeem signalen afgeeft. En die signalen zijn er altijd, lang voordat iemand zich ziekmeldt.

2025 als kantelpunt We spreken hierover met Diana de Koning CEO van Academie voor Stressmanagement. “Ik luid deze noodklok al geruime tijd. Niet vanuit doemdenken, maar vanuit urgentie. Als we niets veranderen, zie ik stress uitgroeien tot volksziekte nummer één in 2030.”

Toch ziet ze positieve signalen: “In 2025 lieten organisaties zien dat het anders kan, dat preventie geen kostenpost is, maar een strategische investering. En dat mentale veerkracht, rust en focus geen luxe zijn, maar randvoorwaarden voor gezond leiderschap en duurzame prestaties.”

Het begint met inzicht De eerste stap is altijd inzicht. Niet op basis van aannames of onderbuikgevoel, maar op basis van data. Begrijpen waar stress ontstaat, hoe deze zich manifesteert en welke patronen zich herhalen binnen teams en organisaties. “Instrumenten, door ons ontwikkeld, zoals de Stress Master Questionnaire (SMQ) maken stress meetbaar en bespreekbaar – zonder oordeel, zonder stigma. Ze bieden een objectief startpunt voor gesprek en beleid, en helpen organisaties om gericht te sturen in plaats van reactief te handelen.”

Van meten naar bewegen Inzicht alleen is niet genoeg. Het vraagt om begeleiding die verder gaat dan losse interventies. Effectieve stressaanpak richt zich op drie niveaus: mindset, gedrag en omgeving. Hoe mensen denken. Hoe zij handelen onder druk. En hoe de organisatie is ingericht.

De methodes die het Centrum voor Stressmanagement en de Academie voor Stressmanagement inzetten, zijn wetenschappelijk onderbouwd en praktisch toepasbaar. Niet om stress uit te bannen – dat is onmogelijk – maar om stress vóór organisaties te laten werken in plaats van ertegen.

Rust en focus als strategische keuze Terugkijkend op 2025 is één conclusie onontkoombaar: organisaties die stress blijven zien als bijzaak, betalen daar een steeds hogere prijs voor. Organisaties die durven investeren in inzicht, preventie en begeleiding, bouwen aan veerkracht, werkgeluk en duurzame prestaties.

Rust en focus op de werkvloer ontstaan niet vanzelf. Ze zijn het resultaat van bewuste keuzes.

De vraag is niet of stress uw organisatie raakt. De vraag is: wat doet u met dat inzicht?