“Mensen worden blij van herbestemd erfgoed”, zegt Sylvia Pijnenborg, directeur van BOEi. “Het laat ook zien hoe het verleden eruitzag en nodigt uit om daar vragen over te stellen. Zeker voor volgende generaties is dat belangrijk.” Haar favoriete herbestemmingen combineren verschillende functies. “Dat kan een school, bibliotheek, horeca of cultuur zijn. Commercieel kan óók maatschappelijk zijn. Het gaat erom dat zo’n plek weer betekenis krijgt voor een buurt.”

Commercieel kan óók maatschappelijk zijn

Nieuwe functie

BOEi is een maatschappelijke onderneming zonder winstoogmerk die sinds 1995 erfgoed aankoopt, restaureert, herbestemt en beheert. Daarnaast adviseert de organisatie andere vastgoedeigenaren. “We kijken naar het gebouw, maar ook naar de context. Welke functies zijn daar nodig en wat is financieel haalbaar? We gaan rekenen en tekenen: wat kost restauratie en herbestemming en hoe ziet de exploitatie eruit? Eigenlijk wat ontwikkelaars ook doen, maar dan in de niche van bijzonder cultureel erfgoed.”

Daarbij draait behoud volgens Pijnenborg niet om koste wat kost alles laten zoals het was. “Je kijkt naar de monumentale waarden en kernkwaliteiten: wat maakt juist dit gebouw bijzonder? Vervolgens zoek je naar een functie die daarbij past. Een gebouw heeft alleen toekomst als er ook een nieuwe gebruiker in komt.”

BOEi adviseert ook andere eigenaren en beschikt over verschillende specialismen, van cultuurhistorie tot kosten- en exploitatiedeskundigheid. Ook bij vergunningstrajecten, begeleiden van restauraties en herbestemmingen en bouwhistorisch onderzoek wordt de organisatie ingeschakeld. “We adviseren ook niet alleen anderen hoe het moet, we doen het zelf ook in de praktijk. Met zo’n tweehonderdvijftig objecten en gebouwen in eigendom en exploitatie hebben we veel praktijkervaring.”

Samen behouden

Aandeelhouders spelen een belangrijke rol in het model. Zij ontvangen geen dividend: rendement blijft binnen BOEi en kan opnieuw voor erfgoed worden ingezet. Wel ontvangen de aandeelhouders ‘maatschappelijk rendement.” De organisatie zoekt nieuwe aandeelhouders en samenwerkingspartners die de missie van BOEi willen ondersteunen. “Wij vinden dat iedereen in de vastgoedwereld ook een verantwoordelijkheid heeft om binnen zijn mogelijkheden bij te dragen aan de moeilijke objecten binnen het vastgoedveld. Als we het met elkaar oplossen, gaat het een stuk makkelijker.”

Een voorbeeld is het Rotterdamse Zuiderziekenhuis, dat op de nominatie stond om gesloopt te worden. BOEi wist het samen met andere partijen te behouden. Inmiddels is het eerste gymnasium van Rotterdam-Zuid er gevestigd. “Misschien heeft behoud meer geld gekost of minder direct financieel rendement opgebracht. Maar kijk naar de maatschappelijke waarde, de schoonheid van deze plek en het geluksgevoel van mensen die er gebruik van maken. Uiteindelijk zegt iedereen: hoe hebben we ooit kunnen bedenken dat we dit zouden slopen?”