30 mrt 2026

|

Gesponsord

Autonomie betekent ook keuzevrijheid

Data staan overal, maar de zeggenschap is lang niet altijd duidelijk. Nu geopolitieke spanningen oplopen en AI zich razendsnel ontwikkelt, groeit het besef dat digitale autonomie meer is dan een cloudkeuze. De vraag is niet óf organisaties moeten handelen, maar hoe zij de controle terugwinnen zonder innovatie te remmen.

“Mijn vermoeden is dat veel discussies over soevereiniteit blijven hangen bij cloud”, zegt CTO Ivo Jansch van Dawn Technology. “Maar het is breder dan kiezen tussen public of private clouds. Het gaat ook over afhankelijkheid van vendors en over de architectuur van je applicatie.” Volgens hem begint soevereiniteit al bij het ontwerp. “Wij zijn voorstander van cloud-agnostische architectuur. Dat betekent dat je kunt migreren tussen clouds, mét een exitstrategie.”

Klant blijft eigenaar en houdt regie Dawn Technology is een Nederlandse IT-dienstverlener en software-engineeringorganisatie, die maatwerk digitale oplossingen, data-gedreven systemen en AI-toepassingen bouwt voor publieke en private partijen. Daarbij is het uitgangspunt dat de klant eigenaar blijft en de regie pakt rondom data. “Vendor lock-in staat soevereiniteit in de weg”, vertelt Jansch. “Zelfs met een volledig Nederlandse leverancier kan daar sprake zijn: zorg dus dat de data en broncode van jou zijn.”

Maar het gaat verder dan de datalocatie. “Toegang tot data is niet meer het enige probleem”, waarschuwt hij. “Het ontzeggen van diensten speelt nu ook. Als een leverancier de stekker eruit trekt, door bijvoorbeeld geopolitieke ontwikkelingen of een faillissement, dan ben je in één keer offline.”

Overheden Directeur publieke sector Frido Hageman ziet de urgentie toenemen. “De vraag die ik van overheden krijg is: hoe vertalen we ambities rond AI en datasoevereiniteit naar de tactische en operationele laag, en concrete oplossingen?” In het kader van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) wordt steeds vaker gekeken naar concrete stappen, zoals een maturity-assessment van het volledige IT-landschap en een actieplan. “Waar staan je data? Hoe afhankelijk ben je? En wat kun je direct verplaatsen?” Tegelijkertijd benadrukken beiden dat soevereiniteit geen doel op zich is. Hageman: “Is het erg dat publieke data in een Amerikaanse cloud staan als de prijs en kwaliteit goed zijn? Je moet je kroonjuwelen identificeren en dáár bewuste keuzes maken.”

Open-source modellen AI speelt daarin een essentiële rol. Zo implementeerde Dawn Technology bij Mediahuis een on-premise AI-oplossing op basis van open-source modellen om petabytes aan videomateriaal te analyseren. “Ze wilden hun archief niet naar een Amerikaanse cloud sturen”, zegt Jansch. “Dus hebben we een oplossing gebouwd die lokaal, soeverein en schaalbaar draait.”

Meer dan technologie Hun bredere ambitie reikt verder dan techniek alleen. “Alles wat we doen, moet maatschappelijke waarde hebben”, verklaart Hageman. “De vraag is welke rol Nederland wil pakken: blijven we afhankelijk of investeren we in eigen digitale infrastructuur en economie? We organiseren donderdag 21 mei een Digitale Soevereiniteit-event hierover.” Jansch vult aan: “Soevereiniteit betekent dat je keuzevrijheid hebt en dat niemand anders zomaar de knop kan uitzetten.”

Gesponsord