Ondergrondse opvang

Het antwoord ligt deels onder de grond. ROCKWOOL Rainwater Systems, onderdeel van het internationale ROCKWOOL-concern dat bekendstaat om steenwolisolatie, heeft systemen ontwikkeld die regenwater ondergronds opvangen, filteren en infiltreren in de bodem. “We spelen in op drie dingen: wateroverlast voorkomen, waterkwaliteit verbeteren en regenwater beschikbaar houden voor groen in de stad”, zegt adviseur Stedelijke Klimaatadaptatie Daan Los, die dagelijks spreekt met gemeenten, ingenieursbureaus en projectontwikkelaars.

Er is eigenlijk niemand die een knoop doorhakt

ROCKWOOL Rainwater Systems heeft inmiddels bijna 600 projecten gerealiseerd, waarvan zo’n 500 in Nederland, verspreid over vele tientallen gemeenten. De projecten variëren van kleine buffers van vijf kubieke meter tot systemen van 2.500 kubieke meter die complete woonwijken van wateropvang voorzien.

De technologie is eenvoudig maar doeltreffend: elementen van steenwol worden ondergronds aangebracht. Omdat 95 procent van het volume gevuld kan worden met water, en dat water er bovendien razendsnel in kan stromen, is het systeem bij uitstek geschikt voor de piekbuien die steeds vaker voorkomen. Afhankelijk van de doorlatendheid van de bodem sijpelt het water vervolgens langzaam de grond in, of wordt het via een gecontroleerde afvoer naar een watergang geleid.

Onderhoud als onderscheidend voordeel

Veel ondergrondse buffersystemen kampen met een fundamenteel probleem: ze slibben dicht. Kunststof krattensystemen zijn omhuld met een geotextiel dat na verloop van tijd verstopt raakt. Eenmaal dichtgeslibd is er geen mogelijkheid meer tot herstel en verliest het systeem zijn functie. “Op een gegeven moment heb je eigenlijk een systeem waar je niks meer aan hebt”, vertelt Los.

De klimaatbestendige stad is groener en sponsachtiger

Bij het steenwolsysteem werkt het anders. Het water stroomt via kanalen de steenwol in, en de wand van die kanalen fungeert als filteroppervlak. Die kanalen zijn toegankelijk via een put, waardoor ze periodiek met hogedrukwater kunnen worden gereinigd. Daardoor blijft het systeem onderhoudbaar over de volledige levensduur.

Omdat er bovendien geen omhullend doek nodig is, hoeft het systeem geen rechte vormen te hebben. Het kan organisch worden aangelegd, ook op locaties met obstakels zoals bomen en kabels en leidingen. Dat maakt het bijzonder geschikt voor bestaande stedelijke omgevingen, waar ruimte schaars is. Bij de installatie zelf is het systeem eenvoudig aan te passen – een stuk eraf zagen of de vorm bijstellen behoort gewoon tot de mogelijkheden.

Waterkwaliteit ondergeschoven kindje

Nederland is sterk gefocust op kwantiteit: zolang er geen plassen blijven staan en kelders droog blijven, is men tevreden. Maar de kwaliteit van regenwater verdient meer aandacht. “Regenwater is op zichzelf best schoon, maar zodra het van een dak of straat afstroomt, neemt het allerlei verontreinigingen mee”, legt Los uit. Zware metalen zoals koper en zink, reststoffen van voertuigen en remstof: al die stoffen belanden uiteindelijk in grond- en oppervlaktewater.

De Europese Kaderrichtlijn Water verplicht lidstaten om in 2027 een bepaalde oppervlaktewaterkwaliteit te halen – Nederland dreigt die deadline te missen. Landen als Duitsland en Denemarken hanteren al concretere normen en handhavingsmechanismen. “In Nederland kijken gemeenten, waterschappen en provincies nog te veel naar elkaar”, zegt Los. “Er is eigenlijk niemand die een knoop doorhakt.” Toch is er beweging zichtbaar: organisaties als Rioned en STOWA onderzoeken hoe meer sturing aan waterkwaliteitseisen kan worden gegeven.

Bouwen aan sponsstad

Gemeenten nemen regenwaterbeheer steeds vroeger mee in projectplannen en reserveren er ook budget voor. Bij projectontwikkelaars gaat dat moeizamer: waterbeheer is er vaak een sluitpost. Maar hemelwaterverordeningen verplichten ook hen om regenwater op eigen terrein op te vangen, waardoor de druk toeneemt.

Los verwacht dat steenwoloplossingen de komende jaren breder inzetbaar worden, en naast buffer- en infiltratiesystemen ook bij filtersystemen voor waterkwaliteitsverbetering, toepassingen op platte daken en systemen die water beschikbaar houden voor beplanting. Stedelijk gebieden worstelen immers niet alleen met te veel water, maar ook met hittestress: zwarte daken en asfalt warmen overdag sterk op en koelen ’s avonds nauwelijks af. Meer groen en blauw in de stad biedt tegenwicht. “De klimaatbestendige stad is groener en sponsachtiger”, stelt hij. “Bij te veel water vang je het op en houd je het vast. Bij droogte gebruik je het weer om je groen van water te voorzien.”

Lees hier meer over regenwaterbeheer met Rockflow® - rain.rockwool.com/nl