Die verschuiving maakt de digitale infrastructuur waarop die uitwisseling draait strategischer dan de applicaties die organisaties zelf gebruiken. Erik Nieuwenburg, managing director van Datarotonde, ziet dat dagelijks. Zijn bedrijf organiseert de veilige digitale samenwerking tussen duizenden organisaties in de vastgoedsector, de bouw en bijvoorbeeld gemeenten.

Drie fasen van digitalisering

Volgens Nieuwenburg doorloopt digitalisering drie fasen: eerst digitaliseerden organisaties hun interne processen, daarna werden applicaties en ketens aan elkaar gekoppeld. “Nu breekt een derde fase aan, waarin organisaties steeds minder zelfstandig opereren en steeds meer als onderdeel van een ecosysteem”, aldus Nieuwenburg.

In die derde fase wordt het succes van een organisatie niet langer bepaald door haar eigen systemen, maar door de kwaliteit van haar samenwerking met anderen. AI versterkt die ontwikkeling, zegt Nieuwenburg: “AI laat vooral zien hoe afhankelijk we inmiddels al zijn van de digitale infrastructuren waarop onze economie draait.” Hij vergelijkt het met het elektriciteitsnet: zolang het functioneert, staat niemand erbij stil, maar zodra de infrastructuur onder druk komt, wordt de afhankelijkheid zichtbaar.

Van databroker naar Trusted Digital Exchange Platform

Datarotonde werd lang aangeduid als databroker, een term waarvan Nieuwenburg afstand neemt: “Databroker roept de associatie op van een partij die data verzamelt, bezit of verhandelt. Dat is nadrukkelijk niet wat wij doen.” Het bedrijf bezit geen data en bepaalt niet hoe organisaties hun processen inrichten. In plaats daarvan spreekt hij over een Trusted Digital Exchange Platform, of TDX: een onafhankelijke infrastructuurlaag die de veilige en bestuurbare uitwisseling van gegevens, berichten en transacties organiseert.

Het onderhoudsproces in de vastgoedsector laat zien hoe dat werkt. Wanneer een woningcorporatie een onderhoudsopdracht verstrekt, zijn naast de eigenaar, de huurder en de onderhoudspartij ook aannemers en toeleveranciers betrokken, elk vanuit hun eigen systemen. Eén opdracht bestaat daardoor vaak uit meer dan tien samenhangende digitale stappen, van melding tot factuur. Datarotonde zegt op die manier jaarlijks meer dan twee miljard digitale dossiers te verwerken, kernprocessen te ondersteunen voor meer dan 1,5 miljoen huurwoningen en ruim 2.000 organisaties te verbinden.

Waarom onafhankelijkheid de kern is

De vergelijking met een haven verduidelijkt het onderscheid tussen TDX-platformen en softwareleveranciers. De waarde van een haven wordt niet bepaald door de schepen die er liggen, maar door de infrastructuur die ervoor zorgt dat iedereen volgens dezelfde regels samenwerkt; schepen komen en gaan, de haven blijft. Zo werkt het ook met digitale infrastructuur: applicaties en leveranciers wisselen, maar de laag die zorgt voor veilige uitwisseling en onderling vertrouwen blijft de stabiele basis. Een Trusted Digital Exchange Platform mag daarom geen belang hebben bij de inhoud van gegevens en geen voorkeur voor één leverancier, anders verliest het de neutrale positie die nodig is om samenwerking tussen, soms concurrerende, partijen te organiseren. Voor Datarotonde, onderdeel van de Info Support Groep, is die onafhankelijkheid een bewuste keuze: vastgoedbezitters, onderhoudsbedrijven, aannemers en leveranciers werken via het platform samen zonder hun identiteit of commerciële positie te verliezen.

We moeten kunnen vertrouwen op de digitale infrastructuren van onze economie

Strategische keuzevrijheid als nieuwe opgave

Agentic AI maakt deze vraagstukken urgenter, omdat AI-systemen niet alleen informatie verwerken maar ook zelfstandig berichten uitwisselen en transacties uitvoeren. Dat kan alleen verantwoord wanneer de onderliggende gegevens betrouwbaar zijn en de uitwisseling tussen organisaties goed is georganiseerd. “Agentic AI creëert die kwetsbaarheden niet, het legt vooral bloot hoe robuust de digitale infrastructuur al dan niet is.”

Digitale autonomie betekent voor Nieuwenburg niet dat een organisatie alles zelf doet, maar haar afhankelijkheden bewust organiseert, zodat zij vandaag kan samenwerken en morgen vrij blijft om nieuwe keuzes te maken. Bestuurders die digitalisering nog vooral als IT-vraagstuk zien, lopen het risico die opgave te missen.

Dat zo’n infrastructuur niet vanzelf uit de markt ontstaat, verklaart Nieuwenburg vanuit een marktimperfectie: investeringen liggen bij individuele partijen, terwijl de waarde voor het hele ecosysteem ontstaat. Als door marktwerking meerdere concurrerende digitale infrastructuren binnen hetzelfde domein ontstaan, versnippert ook de netwerkwaarde. Dat leidt tot hogere kosten, minder interoperabiliteit en uiteindelijk een lagere economische waarde voor alle deelnemers. Datarotonde investeert daarom al sinds haar oprichting in gezamenlijke afsprakenstelsels en sluit vanuit dezelfde overtuiging aan bij ontwikkelingen als digiGo en DSGO.

De belangrijkste strategische keuze is met wie en in welke ecosystemen de organisatie waarde creëert. Dat vraagt lef en een sterk samenwerkingsgerichte mindset om nu al te investeren in de digitale infrastructuur waarop toekomstige samenwerking en innovatie rusten. Zonder een betrouwbaar digitaal fundament onder die samenwerking blijft technologische vernieuwing beperkt in haar opbrengst.